سی‌تی آنژیوگرافی قلب؛ کاربردها، آمادگی و تفاوت با آنژیوگرافی
آخرین به‌روزرسانی علمی: ۲۰ مهر ۱۴۰۵ — بازنویسی کامل و به‌روزرسانی منابع
سی‌تی آنژیوگرافی قلب چیست؟
سی‌تی آنژیوگرافی عروق کرونر یا CCTA روشی برای بررسی سرخرگ‌های تغذیه‌کننده قلب است. در این آزمایش، ماده حاجب حاوی ید از طریق ورید دست یا بازو تزریق می‌شود و دستگاه سی‌تی با استفاده از اشعه ایکس، تصاویر دقیقی از عروق تهیه می‌کند.
این تصاویر می‌توانند وجود پلاک، محل تنگی و شدت احتمالی آن را نشان دهند. برخلاف آنژیوگرافی با کاتتر، در این روش لوله‌ای از سرخرگ مچ دست یا کشاله ران تا قلب هدایت نمی‌شود.
سی‌تی آنژیوگرافی برای چه کسانی مناسب است؟
یکی از کاربردهای مهم این روش، بررسی بیماران منتخب با علائم مشکوک به بیماری کرونر، مانند درد قفسه سینه پایدار، است. انتخاب آزمایش به علائم، احتمال بیماری، سابقه پزشکی و کیفیت مورد انتظار تصاویر بستگی دارد.
سی‌تی آنژیوگرافی می‌تواند در موارد زیر نیز کمک‌کننده باشد:
- بررسی بیشتر پس از بعضی نتایج نامشخص آزمایش‌های قبلی.
- بررسی مسیر غیرطبیعی یا ناهنجاری مادرزادی عروق کرونر.
- ارزیابی رگ‌های پیوندی پس از جراحی بای‌پس، در صورت وجود اندیکاسیون.
- بررسی برخی استنت‌ها در بیماران منتخب، با توجه به مشخصات استنت و کیفیت تصویر.
این آزمایش برای چکاپ همگانی همه افراد ضروری نیست و جایگزین ارزیابی فوری درد قفسه سینه حاد نمی‌شود.
تفاوت با آنژیوگرافی معمولی چیست؟
سی‌تی آنژیوگرافی یک بررسی تشخیصی است و امکان بازکردن رگ یا گذاشتن استنت حین آن وجود ندارد. اگر نتیجه نشان‌دهنده بیماری مهم باشد، ممکن است بررسی یا درمان با آنژیوگرافی کاتتری لازم شود.
در بیمارانی که احتمال بیماری شدید یا نیاز به درمان فوری بالاست، پزشک ممکن است مستقیماً آنژیوگرافی کاتتری را انتخاب کند. بنابراین سی‌تی آنژیوگرافی برای همه بیماران جایگزین آنژیوگرافی نیست.
تفاوت با اسکن کلسیم قلب چیست؟
اسکن کلسیم معمولاً بدون تزریق انجام می‌شود و مقدار پلاک کلسیفیه را برای کمک به برآورد خطر قلبی اندازه‌گیری می‌کند. سی‌تی آنژیوگرافی با تزریق ماده حاجب، داخل عروق و پلاک‌های کلسیفیه و غیرکلسیفیه را بررسی می‌کند.
برای توضیح بیشتر، مطلب سی‌تی قلب و امتیاز کلسیم عروق کرونر را بخوانید.
آمادگی قبل از سی‌تی آنژیوگرافی
- دستور مرکز درباره ناشتایی و پرهیز از کافئین را رعایت کنید.
- فهرست داروها و سابقه واکنش به ماده حاجب را اطلاع دهید.
- بیماری کلیوی، بارداری احتمالی، آسم و مشکلات ضربان قلب را اعلام کنید.
- ممکن است بررسی کراتینین و عملکرد کلیه پیش از تزریق لازم باشد.
- درباره مصرف متفورمین و سایر داروها دستور اختصاصی بگیرید؛ دارویی را خودسرانه قطع نکنید.
- مصرف اخیر سیلدنافیل، تادالافیل یا داروهای مشابه را حتماً اعلام کنید؛ این داروها می‌توانند با نیتروگلیسیرین تداخل مهم داشته باشند.
آزمایش چگونه انجام می‌شود؟
روی تخت دستگاه دراز می‌کشید و الکترودهای ثبت نوار قلب روی قفسه سینه قرار می‌گیرند. ممکن است برای بهترشدن تصاویر، داروی کاهش‌دهنده ضربان یا نیتروگلیسیرین دریافت کنید؛ تجویز آن‌ها به شرایط شما بستگی دارد.
پس از تزریق ماده حاجب، تصاویر هنگام حبس کوتاه نفس ثبت می‌شوند. تصویربرداری سریع است، اما آماده‌سازی و تنظیم ضربان می‌تواند زمان حضور در مرکز را طولانی‌تر کند.
محدودیت‌های سی‌تی آنژیوگرافی چیست؟
کلسیفیکاسیون شدید، حرکت بیمار، بعضی آریتمی‌ها و وجود استنت می‌توانند تفسیر تصاویر را دشوار کنند. در چنین شرایطی، ممکن است شدت تنگی با اطمینان کافی مشخص نشود.
دیدن تنگی همیشه نشان نمی‌دهد که خون‌رسانی عضله قلب تا چه اندازه کاهش یافته است. گاهی برای تصمیم درمانی به بررسی عملکردی تکمیلی نیاز داریم. همچنین نتیجه بدون تنگی مهم، همه علت‌های قلبی درد قفسه سینه را رد نمی‌کند.
خطرات و ملاحظات ایمنی
ماده حاجب: واکنش شدید حساسیتی نادر است. سابقه واکنش قبلی باید پیش از آزمایش بررسی شود. درد یا تورم محل تزریق را فوراً اطلاع دهید.
کلیه: دیابت به‌تنهایی مانع انجام آزمایش نیست. در آسیب حاد کلیه یا کاهش شدید عملکرد کلیه، ضرورت تزریق و اقدامات پیشگیرانه باید اختصاصی بررسی شوند.
اشعه: میزان پرتو به دستگاه، پروتکل و ویژگی‌های بیمار بستگی دارد. پزشک فایده تشخیصی را در برابر خطر احتمالی می‌سنجد.
بعد از دریافت نتیجه چه باید کرد؟
گزارش را همراه تصاویر به پزشک ارائه کنید. وجود پلاک یا تنگی الزاماً به معنی نیاز به استنت نیست؛ درمان بر اساس علائم، شدت و محل بیماری و سایر یافته‌ها تعیین می‌شود.
دستور مرکز درباره فعالیت و مصرف مایعات را رعایت کنید. اگر به علت نارسایی قلبی یا بیماری کلیوی محدودیت مایعات دارید، مصرف آب را خودسرانه افزایش ندهید.
آیا سی‌تی آنژیوگرافی فقط برای قلب است؟
خیر. سی‌تی آنژیوگرافی یا CTA برای بررسی رگ‌های بخش‌های مختلف بدن نیز استفاده می‌شود؛ از جمله عروق مغز و گردن، آئورت، شریان‌های کلیه و اندام‌ها. سی‌تی آنژیوگرافی شریان‌های ریوی نیز در بررسی احتمال آمبولی ریه کاربرد دارد.
ناحیه تصویربرداری و زمان‌بندی تزریق ماده حاجب بر اساس پرسش پزشک انتخاب می‌شود. بنابراین سی‌تی آنژیوگرافی عروق کرونر، بررسی شریان‌های ریوی و بررسی آئورت، آزمایش‌های یکسانی نیستند و جایگزین یکدیگر نمی‌شوند. سی‌تی آنژیوگرافی تصاویر تشخیصی تهیه می‌کند؛ بازکردن رگ یا گذاشتن استنت در جریان این اسکن انجام نمی‌شود.
هزینه سی‌تی آنژیوگرافی قلب و پوشش بیمه
برای اطلاع از هزینه به‌روز سی‌تی آنژیوگرافی قلب و راهنمایی درباره هماهنگی انجام بررسی، با پذیرش کلینیک تماس بگیرید. مبلغ نهایی و میزان پوشش بیمه باید از مرکز تصویربرداری انجام‌دهنده و بیمه‌گر تأیید شود.
هنگام استعلام، نوع بررسی درج‌شده در نسخه، بیمه پایه و بیمه تکمیلی خود را اعلام کنید. همچنین بپرسید مبلغ اعلام‌شده شامل ماده حاجب، گزارش و سایر خدمات لازم هست یا خیر و آیا دریافت تأییدیه بیمه پیش از انجام بررسی ضرورت دارد.