آخرین به‌روزرسانی علمی: ۲۰ مهر ۱۴۰۵ — بازنویسی و به‌روزرسانی منابع
اسکن هسته‌ای قلب چیست؟
اسکن هسته‌ای قلب روشی برای بررسی خون‌رسانی به عضله قلب است. در این آزمایش، مقدار مشخصی رادیودارو به ورید تزریق می‌شود و دوربین مخصوص، توزیع آن را در عضله قلب ثبت می‌کند. مقایسه تصاویر هنگام استراحت و استرس به پزشک کمک می‌کند نواحی دچار کاهش خون‌رسانی را شناسایی کند.
تصویربرداری خون‌رسانی قلب با دو روش SPECT و PET انجام می‌شود. این مطلب بیشتر درباره اسکن SPECT است که معمولاً با نام «اسکن هسته‌ای قلب» شناخته می‌شود. اسکن، اثر اختلال خون‌رسانی بر عضله قلب را بررسی می‌کند و تصویر مستقیم داخل رگ‌های کرونر نیست.
چرا پزشک اسکن هسته‌ای قلب درخواست می‌کند؟
این بررسی، در بیماران منتخب، برای ارزیابی احتمال کاهش خون‌رسانی، بررسی آسیب ناشی از سکته قبلی و کمک به تصمیم‌گیری درمانی استفاده می‌شود. تصاویر می‌توانند اطلاعاتی درباره حرکت دیواره‌ها و عملکرد پمپاژ قلب نیز بدهند.
انتخاب این آزمایش به علائم، سابقه بیماری و نتایج بررسی‌های قبلی بستگی دارد؛ همه افراد مبتلا به درد قفسه سینه به اسکن هسته‌ای نیاز ندارند.
اسکن با ورزش انجام می‌شود یا دارو؟
استرس قلبی ممکن است با راه‌رفتن روی تردمیل یا دارو ایجاد شود. انتخاب روش به توانایی فعالیت، نوار قلب و شرایط بالینی بستگی دارد. داروی استرس با رادیوداروی تصویربرداری متفاوت است.
در طول استرس، نوار قلب، فشارخون و علائم بیمار پایش می‌شوند. اگر درد قفسه سینه، تنگی نفس یا سرگیجه ایجاد شد، باید فوراً به تیم انجام آزمایش اطلاع دهید.
آمادگی قبل از اسکن هسته‌ای قلب
دستور اختصاصی مرکز تصویربرداری را رعایت کنید:
- کافئین: معمولاً باید دست‌کم ۲۴ ساعت از مصرف چای، قهوه، نوشابه‌های کافئین‌دار، نوشیدنی انرژی‌زا و شکلات پرهیز کنید. درباره قهوه بدون کافئین و داروهای حاوی کافئین نیز سؤال کنید.
- داروها: هیچ داروی قلبی یا تنفسی را خودسرانه قطع نکنید؛ بعضی داروها بر نتیجه یا انتخاب روش استرس اثر می‌گذارند.
- غذا و دیابت: زمان ناشتایی و نحوه مصرف انسولین یا داروهای دیابت را از مرکز بپرسید.
- اطلاع‌رسانی: بارداری احتمالی، شیردهی، آسم، بیماری ریوی و محدودیت راه‌رفتن را پیش از آزمایش اعلام کنید.
انجام اسکن چقدر طول می‌کشد؟
تزریق، انتظار برای تصویربرداری و ثبت تصاویر باعث می‌شود حضور در مرکز چند ساعت طول بکشد. زمان دقیق و ترتیب مراحل به پروتکل مرکز بستگی دارد. هنگام تصویربرداری باید تا حد امکان بی‌حرکت بمانید؛ گاهی برای روشن‌ترشدن نتیجه، تصاویر بیشتری گرفته می‌شود.
نتیجه اسکن چه معنایی دارد؟
نقص برگشت‌پذیر: کاهش برداشت رادیودارو هنگام استرس که در استراحت بهتر می‌شود، می‌تواند نشانه کاهش خون‌رسانی ناشی از ایسکمی باشد.
نقص ثابت: کاهش برداشت در هر دو وضعیت ممکن است با بافت آسیب‌دیده از سکته قبلی ارتباط داشته باشد؛ اما اثر بافت‌های اطراف بر تصویر نیز می‌تواند نتیجه مشابهی ایجاد کند. بنابراین نقص ثابت به‌تنهایی اثبات سکته نیست.
نتیجه طبیعی: اطمینان‌بخش است، اما باید همراه علائم و سابقه بیمار تفسیر شود. ادامه علائم نیازمند ارزیابی پزشک است.
اسکن غیرطبیعی الزاماً به معنی نیاز به استنت یا جراحی نیست. پزشک بر اساس مجموعه یافته‌ها درباره درمان دارویی یا بررسی بیشتر تصمیم می‌گیرد.
آیا اسکن هسته‌ای قلب خطر دارد؟
این آزمایش با پرتو یونیزان همراه است؛ میزان مواجهه به روش و پروتکل بستگی دارد. هنگام تجویز، فایده تشخیصی در برابر خطر احتمالی سنجیده می‌شود.
داروی استرس ممکن است علائم گذرایی مانند گرگرفتگی یا سردرد ایجاد کند. عوارض جدی نادرند، اما پایش بیمار ضروری است. در بارداری یا شیردهی، تصمیم‌گیری و دستورهای مراقبتی باید اختصاصی باشند.
منابع
