خون در داخل شريان ها (سرخرگ ها) داراي نيرويي است كه فشارخون ناميده مي شود و عامل اين فشار ، انقباض و انبساط قلب است . شريان هاي بزرگ به صورت لوله هايي با ديواره قابل اتساع وظيفه انتقال خون را از قلب به شريان هاي كوچك و مويرگ ها بر عهده دارند. قلب به طور مداوم با هر انقباض خود ، خون را به داخل شرياني به نام آئورت و شاخه هاي آن كه مسئول رساندن اكسيژن و مواد غذايي به تمام اعضاي بدن هستند، پمپ مي كند.
فشارخون به دو عامل مهم بستگي دارد:
يكي برون ده قلب يعني مقدار خوني كه در هر دقيقه به وسيله قلب به درون شريان آئورت پمپ مي شود (حدود 6 5 ليتر ) و ديگري مقاومت رگ، يعني مقاومتي كه بر سر راه خروج خون از قلب در رگ ها وجود دارد. با تغيير برون ده قلب يا مقاومت رگ، مقدار فشارخون تغيير مي كند.
از آنجا كه پمپ كردن خون توسط قلب به داخل شريان ها، ضربان دار است ، فشارخون بين دو سطح حداكثر و حداقل در نوسان است . در زماني كه قلب منقبض مي شود ، خون وارد شريان ها مي شود و فشارخون به حداكثر مقدار خود مي رسد كه به آن فشارخون سيستول مي گويند و در زمان استراحت قلب كه خون وارد شريان نمي شود ، با خروج تدريجي خون از اين شريان ها و جريان آن به سوي مويرگ ها فشارخون كاهش يافته و به حداقل مقدار خود مي رسد، كه به آن فشارخون دياستول مي گويند.
اندازه گیری فشار خون
بهترين راه براي پي بردن به مقدار فشارخون هر فرد اندازه گيری منظم فشار خون با دستگاه فشارسنج است . در هر فرد فشارخون را در دو سطح سيستول و دياستول اندازه مي گيرند و با واحد ميلي متر جيوه فشارخون بالا در نتيجه افزايش فشار بيش از حد طبيعي جريان خون بر ديواره شريان ها ايجاد مي شود . مقدار فشارخون بايد بر اساس چند اندازه گيري كه در موقعيت هاي جداگانه و در طول يك دوره زماني اندازه گيري شده است، تعيين شود . اگر فشارخون به طور دايمي بالاتر از حد طبيعي باشد، به آن فشارخون بالا مي گويند.
در طبقه بندي جديد براي افراد 18 سال و بالاتر، فشارخون طبيعي كمتر از 120 بر 80 ميلي متر جيوه ، پيش فشارخون بالا 139-120 بر 89-80 ميلي متر جيوه ، فشارخون بالاي درجه يك 159-140 بر 99-90 ميلي متر جيوه و فشارخون بالاي درجه دو 160 بر 100 ميلي متر جيوه و بيشتر در نظر گرفته شده است. در اين طبقه بندي مقدار فشار خون بدون در نظر گرفتن ساير عوامل خطر و بيماري هاي همراه تعيين شده است. در افراد مبتلا به بيماری قلبی، كليوي، سكته مغزي و ديابت ، فشارخون طبيعي كمتر از مقداري است كه براي ساير افراد در نظر گرفته شده است، اگر فشارخون اين افراد 130 بر 80 ميلي متر جيوه و بيشتر باشد به عنوان فشارخون بالا محسوب مي شود و بايد تحت درمان قرار گيرند. در افراد با فشارخون طبيعي و كمتر از 140 بر 90 ، هر دو سال يك بار لازم است فشارخون اندازه گيري شود . در برنامه كشوري پيشگيري و كنترل بيماری فشار خون بالا اين فاصله 3 سال يك بار در نظر گرفته شده است.
برای آشنایی با روش درمان فشار خون بالا و جلوگیری از بیماری های قلبی بر روی لینک کلیک کنید.
