آخرین به‌روزرسانی علمی: ۲۰ مهر ۱۴۰۵ — بازنویسی کامل و به‌روزرسانی منابع
آنژیوگرافی قلب چیست؟
آنژیوگرافی عروق کرونر روشی تهاجمی برای مشاهده سرخرگ‌های تغذیه‌کننده قلب است. پزشک با هدایت لوله‌ای باریک به نام کاتتر تا ابتدای عروق کرونر و تزریق ماده حاجب، تصاویر رگ‌ها را با اشعه ایکس ثبت می‌کند.
این بررسی محل و شدت تنگی یا انسداد را نشان می‌دهد و به انتخاب درمان کمک می‌کند. آنژیوگرافی تشخیصی با بازکردن رگ و گذاشتن استنت یکسان نیست.
چه زمانی آنژیوگرافی لازم می‌شود؟
پزشک بر اساس علائم، نوار قلب، آزمایش‌ها و تصویربرداری‌های قبلی تصمیم می‌گیرد. در بعضی حمله‌های قلبی، بررسی و درمان فوری لازم است؛ در شرایط پایدار، ممکن است ابتدا روش‌های غیرتهاجمی انتخاب شوند.
علائم شدید یا مقاوم به درمان و شواهد بیماری پرخطر از دلایل مطرح‌شدن آنژیوگرافی هستند. این آزمایش برای چکاپ معمول همه افراد توصیه نمی‌شود.
آنژیوگرافی از دست انجام می‌شود یا کشاله ران؟
کاتتر معمولاً از سرخرگ مچ دست یا سرخرگ کشاله ران وارد می‌شود. مسیر مچ دست در بسیاری از بیماران امکان‌پذیر است و به‌ویژه در مداخلات بیماران مبتلا به سندرم حاد کرونری، به دلیل کاهش خونریزی و عوارض عروقی ترجیح داده می‌شود.
بااین‌حال، انتخاب مسیر به وضعیت عروق، شرایط بیمار و نوع اقدام بستگی دارد؛ استفاده از کشاله ران در بعضی موارد مناسب‌تر است.
آمادگی قبل از آنژیوگرافی قلب
- دستور مرکز درباره زمان قطع غذا و نوشیدنی را رعایت کنید.
- فهرست داروها و مقدار مصرف آن‌ها را همراه داشته باشید.
- برای داروهای ضدانعقاد، داروهای دیابت و انسولین دستور اختصاصی بگیرید؛ هیچ دارویی را خودسرانه قطع نکنید.
- سابقه واکنش به ماده حاجب، بیماری کلیوی و بارداری احتمالی را اطلاع دهید.
- نتایج آزمایش‌ها و تصاویر قبلی را همراه ببرید.
- برای بازگشت به منزل، همراه و وسیله رفت‌وآمد هماهنگ کنید.
هنگام انجام آنژیوگرافی چه اتفاقی می‌افتد؟
آزمایش در بخش کاتتریزاسیون قلب انجام می‌شود. محل ورود کاتتر بی‌حس می‌شود و بیمار معمولاً بیدار است؛ در صورت نیاز، داروی آرام‌بخش دریافت می‌کند.
پس از هدایت کاتتر، ماده حاجب تزریق و تصاویر ثبت می‌شوند. ممکن است هنگام تزریق احساس گرمی ایجاد شود. هرگونه درد، تنگی نفس یا ناراحتی را همان لحظه به تیم درمان بگویید.
آنژیوگرافی تشخیصی اغلب حدود نیم ساعت طول می‌کشد، اما زمان آن متغیر است. آماده‌سازی و مراقبت پس از آزمایش، مدت حضور در بیمارستان را افزایش می‌دهند.
آیا هم‌زمان استنت گذاشته می‌شود؟
در بعضی بیماران، پس از مشخص‌شدن تنگی و با رضایت و شرایط مناسب، آنژیوپلاستی و استنت‌گذاری در همان جلسه انجام می‌شود. در دیگران ممکن است درمان دارویی، اقدام در جلسه بعد یا جراحی بای‌پس مناسب‌تر باشد.
وجود تنگی به‌تنهایی به معنی ضرورت استنت نیست. تصمیم به علائم، محل و گستردگی بیماری و اهمیت تنگی برای خون‌رسانی بستگی دارد. گاهی بررسی تکمیلی داخل رگ برای تصمیم دقیق‌تر لازم است.
عوارض احتمالی آنژیوگرافی
کبودی و حساسیت محل ورود کاتتر ممکن است رخ دهد. عوارض مهم‌تر شامل خونریزی، آسیب عروقی، واکنش به ماده حاجب، اختلال عملکرد کلیه و آریتمی هستند. سکته قلبی یا مغزی و دیگر عوارض جدی نادرند.
خطر برای همه یکسان نیست و به بیماری‌های زمینه‌ای، فوریت اقدام و پیچیدگی آن بستگی دارد. پیش از انجام، درباره خطر اختصاصی خود با پزشک صحبت کنید.
مراقبت‌های بعد از آنژیوگرافی
- تا زمان اجازه تیم درمان، از تخت بلند نشوید و محدودیت حرکت دست یا پا را رعایت کنید.
- دستور ترخیص درباره پانسمان، حمام، رانندگی، فعالیت و بلندکردن اجسام را دنبال کنید.
- مایعات را طبق توصیه پزشک مصرف کنید؛ در نارسایی قلبی یا محدودیت مایعات، آب را خودسرانه افزایش ندهید.
- زمان شروع مجدد داروهایی را که موقتاً قطع شده‌اند، از تیم درمان بپرسید.
- اگر استنت گذاشته شده است، داروهای ضدپلاکت تجویزشده را بدون هماهنگی قطع نکنید.
چه علائمی نیاز به اقدام فوری دارند؟
خونریزی شدید یا متوقف‌نشدنی، تورم سریع محل ورود کاتتر، سردی یا بی‌حسی اندام، درد شدید قفسه سینه، تنگی نفس شدید یا غش نیاز به ارزیابی فوری دارند.
اگر محل ورود کاتتر خونریزی کرد، بنشینید یا دراز بکشید و روی محل فشار مستقیم وارد کنید. در خونریزی شدید یا ادامه‌دار، با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید و خودتان رانندگی نکنید.
تفاوت با سی‌تی آنژیوگرافی
در سی‌تی آنژیوگرافی، ماده حاجب از ورید بازو تزریق می‌شود و کاتتر تا قلب هدایت نمی‌شود؛ اما امکان درمان تنگی در همان آزمایش وجود ندارد. انتخاب روش مناسب به شرایط بیمار بستگی دارد.
برای مقایسه بیشتر، مطلب سی‌تی آنژیوگرافی قلب؛ کاربردها و آمادگی را بخوانید.
برای آشنایی با نام رگ‌ها در گزارش خود، راهنمای عروق کرونر و معنی LAD، LCX، RCA و LM را بخوانید.
آیا بعد از آنژیوگرافی حتماً باید استنت گذاشت؟ در مطلب
تفاوت آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی
با تفاوت بررسی تشخیصی و درمان با بالون و استنت آشنا شوید.
برای آشنایی با مزایا و مراقبت از مچ دست، مطلب
آنژیوگرافی از راه دست؛ مزایا و مراقبت‌های بعد از آن
را بخوانید.
آنژیوگرافی قلب چقدر طول می‌کشد؟
آنژیوگرافی تشخیصی قلب معمولاً حدود ۳۰ دقیقه طول می‌کشد، اما بسته به وضعیت عروق و پیچیدگی بررسی ممکن است زمان بیشتری نیاز داشته باشد. اگر هم‌زمان آنژیوپلاستی یا استنت‌گذاری انجام شود، مدت حضور در اتاق آنژیوگرافی می‌تواند طولانی‌تر شود.
زمان انجام آنژیوگرافی با کل زمان حضور در بیمارستان متفاوت است. آماده‌سازی پیش از بررسی و مراقبت پس از آن، چند ساعت به این زمان اضافه می‌کند. بسیاری از بیماران همان روز مرخص می‌شوند، اما زمان ترخیص به وضعیت بیمار، محل ورود کاتتر و انجام یا عدم انجام درمان هم‌زمان بستگی دارد. برای بازگشت به خانه همراه داشته باشید و خودتان رانندگی نکنید.
هزینه آنژیوگرافی قلب و پوشش بیمه
برای راهنمایی درباره هماهنگی آنژیوگرافی و استعلام هزینه، با پذیرش کلینیک تماس بگیرید. مبلغ نهایی و میزان پوشش بیمه باید از بیمارستان انجام‌دهنده و بیمه‌گر تأیید شود.
هنگام استعلام، مشخص کنید هزینه اعلام‌شده مربوط به آنژیوگرافی تشخیصی است یا اقدامات درمانی احتمالی مانند آنژیوپلاستی و استنت‌گذاری را نیز شامل می‌شود. درباره هزینه بستری، سهم پرداختی بیمار و نیاز به تأییدیه بیمه تکمیلی نیز سؤال کنید.
منابع
