کاردیومیوپاتی اتساعی یا دیلاته؛ علتها، علائم و درمان

بازبینی علمی: دکتر حسین نوید، متخصص قلب و عروق و فلوشیپ نارسایی پیشرفته قلب و پیوند قلب
آخرین بازبینی علمی: ۲۳ آبان ۱۴۰۵
کاردیومیوپاتی اتساعی یا دیلاته (DCM) نوعی بیماری عضله قلب است که در آن بطن چپ بزرگتر میشود و قدرت انقباض آن کاهش مییابد. گاهی بطن راست نیز درگیر میشود. شدت بیماری در افراد مختلف یکسان نیست؛ بعضی افراد مدتها علائم اندکی دارند و برخی به درمان و پیگیری نزدیکتری نیاز پیدا میکنند.
آیا هر گشادی بطن چپ به معنای کاردیومیوپاتی اتساعی است؟
خیر. بزرگشدن بطن چپ میتواند در اثر بیماریهای مختلف ایجاد شود. پزشک زمانی تشخیص کاردیومیوپاتی اتساعی را مطرح میکند که گشادی و ضعف انقباض قلب، تنها با گرفتگی عروق کرونر، فشار خون بالا یا بیماری دریچهای توضیح داده نشود. بنابراین مشاهده عبارت «بطن چپ گشاد است» در گزارش اکو، بهتنهایی برای تعیین علت بیماری کافی نیست.
برای آشنایی با معنای این یافته در اکو، مقاله گشادی بطن چپ قلب را بخوانید.
علت کاردیومیوپاتی اتساعی چیست؟
علت بیماری ممکن است ژنتیکی، اکتسابی یا ترکیبی از هر دو باشد. در بعضی افراد نیز با وجود بررسی، علت مشخصی پیدا نمیشود. عوامل مطرح شامل زمینه ارثی، آسیب ناشی از التهاب عضله قلب، مصرف زیاد الکل، مواد محرک و بعضی داروهای آسیبرسان به قلب هستند. گاهی ضربان سریع و مداوم قلب یا بیماریهای متابولیک در ایجاد ضعف عضله قلب نقش دارند.
پزشک درباره بیماریهای قبلی، داروها، مصرف مواد و سابقه خانوادگی نارسایی قلبی یا مرگ ناگهانی سؤال میکند. پیدا کردن علت، هم برای انتخاب درمان و هم برای بررسی بستگان اهمیت دارد.
چه علائمی ایجاد میکند؟
بیماری ممکن است در مراحل اولیه بدون علامت باشد. علائم احتمالی عبارتاند از:
- تنگی نفس هنگام فعالیت یا درازکشیدن؛
- خستگی و کاهش توان انجام کارهای روزانه؛
- ورم پاها یا افزایش وزن ناشی از تجمع مایع؛
- تپش قلب، سرگیجه یا غش.
این علائم به کاردیومیوپاتی اختصاص ندارند و برای تعیین علت باید بررسی شوند. درد شدید یا مداوم قفسه سینه، تنگی نفس شدید در استراحت یا کاهش هوشیاری، نیازمند ارزیابی فوری هستند؛ در چنین شرایطی با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
کاردیومیوپاتی اتساعی چگونه تشخیص داده میشود؟
اکوکاردیوگرافی اندازه حفرهها، قدرت انقباض، وضعیت دریچهها و عملکرد بطن راست را بررسی میکند. عدد EF یا کسر جهشی، یکی از شاخصهای عملکرد قلب است؛ اما شدت بیماری و تصمیم درمانی فقط با این عدد تعیین نمیشود.
بررسیهای تکمیلی بر اساس شرایط بیمار انتخاب میشوند:
- نوار قلب و هولتر: برای بررسی ضربان و اختلالات ریتم؛
- آزمایش خون: برای ارزیابی عملکرد کلیه، الکترولیتها و علتهای احتمالی؛
- MRI قلب: برای بررسی دقیقتر عضله قلب، التهاب یا بافت آسیبدیده؛
- بررسی عروق کرونر: در صورت احتمال بیماری عروق؛
- ارزیابی ژنتیکی: با توجه به شرایط بالینی و مشاوره تخصصی.
آیا اعضای خانواده هم باید بررسی شوند؟
بله؛ برای بستگان درجه اول، یعنی پدر و مادر، خواهر و برادر و فرزندان، ارزیابی قلبی توصیه میشود؛ حتی اگر علامتی نداشته باشند. بررسی اولیه معمولاً شامل شرح حال، نوار قلب و اکو است. زمان تکرار بررسیها به سن، یافتههای اولیه و وضعیت ژنتیکی خانواده بستگی دارد.
اگر در بیمار یک تغییر ژنتیکی بیماریزا شناسایی شود، ممکن است آزمایش هدفمند همان تغییر برای بستگان پیشنهاد شود. آزمایش ژنتیک باید همراه با مشاوره و تفسیر تخصصی باشد؛ نتیجه منفی نیز همیشه زمینه ارثی را رد نمیکند.
درمان کاردیومیوپاتی اتساعی چیست؟
درمان با هدف کنترل علائم، بهبود عملکرد قلب و کاهش بستری و عوارض انجام میشود. درمان علت زمینهای، در صورت شناسایی، بخش مهمی از برنامه است.
درمان دارویی
در بیمارانی که نارسایی قلبی با کاهش کسر جهشی دارند، چهار گروه اصلی دارویی، در صورت مناسببودن شرایط بیمار، پایه درمان هستند:
- ساکوبیتریل/والسارتان؛ یا در شرایط مناسب، داروهای گروه ACEI یا ARB؛
- بتابلوکرهای دارای شواهد اثربخشی در نارسایی قلبی؛
- آنتاگونیستهای گیرنده مینرالوکورتیکوئید مانند اسپیرونولاکتون یا اپلرنون؛
- مهارکنندههای SGLT2 مانند داپاگلیفلوزین یا امپاگلیفلوزین.
داروهای ادرارآور نیز برای کاهش احتباس مایع و ورم استفاده میشوند. انتخاب و تنظیم داروها به فشار خون، عملکرد کلیه، پتاسیم و وضعیت بیمار بستگی دارد. این داروها را خودسرانه شروع، قطع یا کموزیاد نکنید.
دستگاههای قلبی و درمانهای پیشرفته
برخی بیماران به دستگاه شوکدهنده کاشتنی (ICD) برای کاهش خطر آریتمیهای خطرناک، یا دستگاه هماهنگکننده انقباض بطنها (CRT) نیاز پیدا میکنند. همه بیماران نیازمند این دستگاهها نیستند؛ انتخاب آنها بر اساس مجموعه یافتههای بالینی و بررسیهای قلبی انجام میشود.
در موارد پیشرفتهای که با درمان مناسب همچنان علائم شدید باقی میماند، ارزیابی در مرکز تخصصی نارسایی قلب برای درمانهایی مانند دستگاه کمکبطنی یا پیوند قلب مطرح میشود.
آیا قلب میتواند دوباره بهتر کار کند؟
بله؛ در برخی بیماران با درمان مناسب، قدرت انقباض بهتر و اندازه قلب کوچکتر میشود. میزان بهبود به علت بیماری و پاسخ به درمان بستگی دارد. بهترشدن EF به معنای مجازبودن قطع داروها نیست؛ درمان نارسایی قلبی معمولاً برای کاهش احتمال عود ادامه پیدا میکند.
زندگی روزمره و پیگیری
فعالیت بدنی باید متناسب با وضعیت قلب و نظر پزشک تنظیم شود. استراحت مطلق، توصیه همیشگی برای همه بیماران نیست. از دخانیات و مواد محرک دوری کنید، مصرف نمک را کاهش دهید و تغییر وزن، ورم و تنگی نفس را پیگیری کنید. محدودیت مایعات، اگر لازم باشد، باید متناسب با شرایط شما تعیین شود.
پیش از بارداری با تیم درمان مشورت کنید؛ هم وضعیت قلب و هم ایمنی داروها باید بررسی شود. پیگیری منظم، حتی زمانی که حال عمومی خوب است، بخش مهم درمان محسوب میشود.
مطالعه بیشتر
- آشنایی با انواع کاردیومیوپاتی و درمان آنها
- گشادی بطن چپ قلب؛ علتها و درمان
- اطلاعات تماس و نوبتدهی کلینیک دکتر نوید
منابع علمی
- راهنمای انجمن قلب اروپا برای مدیریت کاردیومیوپاتیها؛ ۲۰۲۳
- بیانیه اجماع درباره مراقبت از بستگان بیماران مبتلا به کاردیومیوپاتی اتساعی؛ ۲۰۲۵
- مسیر اجماع تخصصی ACC برای درمان نارسایی قلبی با کاهش کسر جهشی؛ ۲۰۲۴
- مؤسسه ملی قلب، ریه و خون آمریکا؛ کاردیومیوپاتی
- مؤسسه ملی قلب، ریه و خون آمریکا؛ زندگی با کاردیومیوپاتی




