آخرین به‌روزرسانی متن: ۲۵ مهر ۱۴۰۵
درمان نارسایی قلبی می‌تواند تنگی نفس و ورم را کاهش دهد، توان فعالیت و کیفیت زندگی را بهتر کند و در بسیاری از بیماران خطر بستری‌شدن و مرگ را کاهش دهد. برنامه درمان برای همه یکسان نیست؛ علت بیماری، نوع اختلال عملکرد قلب، فشار خون، عملکرد کلیه و بیماری‌های همراه در انتخاب آن نقش دارند.
درمان معمولاً ترکیبی از دارو، مراقبت روزمره و پیگیری منظم است. بعضی بیماران نیز به دستگاه‌های قلبی، مداخله روی عروق یا دریچه‌ها، یا درمان‌های پیشرفته نیاز پیدا می‌کنند.
برای آشنایی با اصل بیماری، مقاله نارسایی قلبی؛ علائم، علت‌ها و تشخیص را بخوانید.
آیا نارسایی قلبی درمان می‌شود؟
نارسایی قلبی قابل درمان و کنترل است؛ اما میزان بهبود به علت بیماری و شرایط بیمار بستگی دارد. در برخی افراد، با درمان علت زمینه‌ای و مصرف منظم داروها، عملکرد قلب به‌طور چشمگیری بهتر می‌شود. در برخی دیگر، هدف درمان کنترل علائم، کاهش بستری و حفظ توانایی انجام کارهای روزمره است.
بهترشدن علائم یا افزایش EF به معنی مجازبودن قطع داروها نیست. در بیمارانی که عملکرد قلبشان با درمان بهبود یافته است، قطع خودسرانه دارو می‌تواند زمینه بازگشت بیماری را فراهم کند.
چرا دانستن نوع نارسایی قلبی مهم است؟
EF یا کسر جهشی، درصدی از خون موجود در بطن چپ است که با هر انقباض خارج می‌شود. این عدد یکی از عوامل تصمیم‌گیری است و به‌تنهایی شدت بیماری یا درمان مناسب را مشخص نمی‌کند.
- نارسایی با EF کاهش‌یافته: قدرت تخلیه بطن چپ کاهش یافته و معمولاً EF برابر یا کمتر از ۴۰ درصد است.
- نارسایی با EF کمی کاهش‌یافته: EF معمولاً بین ۴۱ تا ۴۹ درصد است.
- نارسایی با EF حفظ‌شده: با وجود EF برابر یا بیشتر از ۵۰ درصد، اختلال در پرشدن قلب و افزایش فشارهای داخل آن می‌تواند باعث علائم شود. تشخیص این نوع به شواهد بیشتری از یک عدد EF نیاز دارد.
داروهایی که برای یک نوع نارسایی قلبی مؤثرند، الزاماً با همان ترکیب برای نوع دیگر تجویز نمی‌شوند.
داروهای اصلی درمان نارسایی قلبی چیست؟
در نارسایی قلبی با EF کاهش‌یافته، چهار گروه دارویی پایه درمان هستند. پزشک با توجه به وضعیت بیمار، امکان استفاده از هر گروه و مقدار مناسب آن را بررسی می‌کند:
- داروهای مهارکننده مسیر رنین–آنژیوتانسین: ساکوبیتریل/والسارتان از گزینه‌های مهم است. در شرایطی که مناسب یا قابل استفاده نباشد، ممکن است از داروهای گروه ACEI یا ARB استفاده شود.
- بتابلوکرهای دارای شواهد در نارسایی قلبی: مانند بیزوپرولول، کارودیلول یا متوپرولول سوکسینات.
- مهارکننده‌های گیرنده مینرالوکورتیکوئید: مانند اسپیرونولاکتون یا اپلرنون، با توجه به پتاسیم خون و عملکرد کلیه.
- مهارکننده‌های SGLT2: مانند داپاگلیفلوزین یا امپاگلیفلوزین؛ کاربرد آن‌ها در نارسایی قلبی محدود به بیماران دیابتی نیست.
این گروه‌ها نقش‌های مکمل دارند. شروع و تنظیم داروها باید همراه با بررسی فشار خون، ضربان قلب، عملکرد کلیه و پتاسیم انجام شود. انتخاب دارو از روی نام آن یا نسخه بیمار دیگر مناسب نیست.
داروهای ادرارآور چه نقشی دارند؟
اگر مایع اضافی در بدن جمع شده باشد، داروهای ادرارآور مانند فوروزماید می‌توانند به کاهش ورم و تنگی نفس کمک کنند. مقدار موردنیاز این داروها ممکن است با تغییر وضعیت بیمار متفاوت شود.
ادرارآورها برای کنترل احتقان اهمیت دارند، اما جایگزین داروهای پایه نارسایی قلبی نیستند. تغییر مقدار مصرف باید مطابق برنامه‌ای باشد که پزشک مشخص کرده است.
درمان نارسایی قلبی با EF حفظ‌شده چگونه است؟
EF طبیعی یا نزدیک به طبیعی به معنی بی‌نیازی از درمان نیست. در این گروه، کنترل تجمع مایع و درمان بیماری‌های همراه مانند فشار خون بالا، فیبریلاسیون دهلیزی، دیابت، بیماری کلیه و چاقی اهمیت زیادی دارد.
داروهای SGLT2 در بیماران مناسب می‌توانند خطر بدترشدن نارسایی و بستری را کاهش دهند. درمان‌های دیگری نیز بر اساس ویژگی‌های بیمار، از جمله وضعیت کلیه، پتاسیم و وجود چاقی، ممکن است مطرح شوند. برنامه درمان باید برای هر فرد جداگانه تنظیم شود.
آیا درمان علت زمینه‌ای لازم است؟
بله. در کنار درمان خود نارسایی، باید علت ایجاد یا تشدید آن بررسی شود. بیماری عروق کرونر، اختلال دریچه‌ها، برخی آریتمی‌ها و بیماری‌های خاص عضله قلب ممکن است درمان اختصاصی داشته باشند.
برای مثال، بعضی بیماران از درمان دریچه یا بازکردن عروق سود می‌برند؛ اما همه بیماران مبتلا به نارسایی قلبی به آنژیوپلاستی یا جراحی نیاز ندارند.
چه زمانی دستگاه قلبی یا «باتری» لازم می‌شود؟
اصطلاح «باتری قلب» برای دستگاه‌های متفاوتی به کار می‌رود. دو دستگاهی که ممکن است در برخی بیماران نارسایی قلبی مطرح شوند عبارت‌اند از:
- دستگاه شوک‌دهنده کاشتنی یا ICD: برای کاهش خطر مرگ ناشی از بعضی آریتمی‌های خطرناک در بیماران واجد شرایط استفاده می‌شود.
- دستگاه هماهنگ‌کننده انقباض قلب یا CRT: در برخی بیماران با اختلال هدایت الکتریکی و کاهش عملکرد قلب، به هماهنگ‌ترشدن انقباض بطن‌ها کمک می‌کند.
تصمیم به کاشت دستگاه فقط بر اساس پایین‌بودن EF گرفته نمی‌شود؛ نوار قلب، علائم، پاسخ به درمان دارویی و شرایط عمومی بیمار نیز اهمیت دارند.
در نارسایی قلبی پیشرفته چه درمان‌هایی وجود دارد؟
بستری‌های مکرر، باقی‌ماندن علائم شدید با وجود درمان، یا دشوارشدن تحمل داروها می‌تواند نیاز به ارزیابی در مرکز تخصصی نارسایی قلبی را مطرح کند.
در بیماران منتخب، پیوند قلب یا دستگاه کمک‌بطنی از گزینه‌های درمانی هستند. ارجاع برای این بررسی‌ها بهتر است به زمانی که بیمار به‌شدت بدحال شده محدود نشود. حمایت از بیمار و خانواده و کنترل علائم نیز در تمام مراحل درمان اهمیت دارد.
مراقبت روزمره چگونه به درمان کمک می‌کند؟
- داروها را منظم مصرف کنید و فهرست آن‌ها را در ویزیت‌ها همراه داشته باشید.
- وزن و تغییر علائم را مطابق برنامه تیم درمان ثبت کنید.
- مقدار مناسب نمک و مایعات را با پزشک تعیین کنید؛ محدودیت شدید و یکسان برای همه مناسب نیست.
- فعالیت بدنی و توان‌بخشی قلبی را متناسب با وضعیت بیماری دنبال کنید.
- پیش از مصرف داروهای بدون نسخه، مکمل‌ها یا فرآورده‌های گیاهی درباره تداخل و ایمنی آن‌ها سؤال کنید.
- ویزیت‌ها و آزمایش‌های پیگیری را حتی هنگام بهترشدن علائم ادامه دهید.
چه زمانی باید زودتر مراجعه کرد؟
افزایش ورم، بیشترشدن تنگی نفس، نیاز به بالش بیشتر برای خواب یا افزایش سریع وزن می‌تواند نشانه بدترشدن وضعیت باشد. در این شرایط با تیم درمان تماس بگیرید و طبق برنامه‌ای که از قبل دریافت کرده‌اید عمل کنید.
تنگی نفس شدید و ناگهانی، درد مداوم قفسه سینه، غش یا کاهش سطح هوشیاری نیازمند تماس فوری با اورژانس ۱۱۵ است.
از پزشک چه بپرسیم؟
- نوع نارسایی قلبی من چیست و علت آن چه بوده است؟
- هر دارو چه هدفی دارد و چه آزمایش‌هایی برای پیگیری لازم است؟
- در صورت افزایش وزن، افت فشار یا بیشترشدن تنگی نفس چه کنم؟
- آیا به توان‌بخشی، دستگاه قلبی یا ارزیابی درمان‌های پیشرفته نیاز دارم؟
درمان موفق نارسایی قلبی یک برنامه پیوسته است: انتخاب داروهای مناسب، تنظیم تدریجی درمان، رسیدگی به علت بیماری و همکاری بیمار، خانواده و تیم درمان.
منابع
